Της το ‘χα πει πολλές φορές. Να πω πως δεν της το ‘πα? Μια
ζωή με έπαιρνε τηλέφωνο μουντζοκλαίγοντας και μου ζητούσε βοήθεια, να τη βγάλω
από τα διλήμματα, να τη βοηθήσω να αποφασίσει. Ποιος? Εγώ. Εγώ που γίνομαι
χειρότερη όχι από εκείνη, αλλά και από τον ανανά που κάποια στιγμή καλείται να
πάρει πρωτοβουλία.
Πρέπει να αποφασίσει λέει, να ζυγιάσει τα πράγματα και να
πάρει αποφάσεις. Και ξέρουμε πως η ζυγαριά γέρνει πάντα από τη μια πλευρά. Δε
μένει ισορροπημένη παρά μόνο όταν δεν έχεις να ζυγίσεις. Είναι από εκείνα τα
όργανα που για να κάνουν σωστά τη δουλειά τους θέλουν έναν εμποράκο τίμιο. Να
μη βάζει πέτρες κάτω από το καθαρό βάρος. Να μην κλέβει δλδ στο ζύγι. Και η
Θέμις έκανε το ίδιο. Ζύγιζε τις υποθέσεις. Όχι με το μάτι. Το έτυμο του
ονόματός της δηλώνει αυτό που έχει τεθεί, εν ολίγοις αυτό που υπάρχει και
ισχύει. Αλλά εάν δεν ισχύει? Εάν υπάρχει άυλο ως σκέψη, ως έννοια, ως πιθανότητα?
Οι επιλογές είναι επιλογές! Προσωπικές και εξ ορισμού υποκειμενικές. Πάντα θα
βρίσκεσαι ανάμεσα σε διλήμματα, τριλήμματα και πολυλήμματα, όταν πρέπει να
αποφασίσεις.
Θα είσαι σαν τον Πάρη. Θα πρέπει να βρεις ποια είναι η
καλλίστη. Πάντα θα κουβαλάς μιαν Αντιγόνη: υπάκουσε στον νόμο ή στην ηθική?
Πάντα θα ισορροπείς ανάμεσα στον έρωτα και τη λογική, την Αθήνα και τη
Θεσσαλονίκη, το βουνό και τη θάλασσα, το σίγουρο, αλλά γνωστά προβληματικό, και
το αβέβαιο, αλλά προκλητικά άγνωστο και εξερευνήσιμο! Πάντα!
Ανατρέχοντας στο παλιό γνωστό εκείνο σκονισμένο και
σχισμένο από την πολυχρησία βιβλίο της λογικής σκοντάφτω τον εξής ορισμό:
Δίλημμα (τρίλημμα
ἢ πολύλημμα) καλοῦμεν ἰδιαιτέραν τινὰ
μορφὴν μεικτοῦ
ὑποθετικοῦ συλλογισμοῦ, ὡς ὁ ἑξῆς:
Ἐὰν ὁ Λεωνίδας
ἦτο ἀνάξιος τῆς πατρίδος, ἢ θὰ ἔφευγεν
ἢ θὰ ἐσυνθηκολόγει,
ἄλλ’ οὔτε ἔφυγεν οὔτε ἐσυνθηκολόγησε
ἄρα δὲν ἦτο ἀνάξιος
τῆς πατρίδος
όπερ μεθερμηνευόμενον νεοελληνιστί σημαίνει το εξής
απλό:
τον συνδυασμό υποθετικού και διαζευκτικού συλλογισμού, στον
οποίο η μείζων προκείμενη υποθετική πρόταση περιέχει στο δεύτερο μέλος της
διάζευξη με δύο αντίθετες έννοιες, που απορρίπτονται στην ελάσσονα προκείμενη
με αναγκαίο συμπέρασμα να απορρίπτεται και το πρώτο μέλος της μείζονος
προκείμενης. Κατανοητό?
Αυτό περιγράφεται από το γνωστό παλιό βιβλίο της Λογικής ως
«δίλημμα». Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι γιατί το δίλημμα πρέπει να ορίζεται
μόνο βάσει λογικής! Το συναίσθημα δεν ορίζει τα διλήμματα? Η ηθική? Το
μεγαλύτερο δίλημμα δεν προκύπτει ανάμεσα σε αυτό που υπαγορεύει η λογική και σε
αυτό που απαγορεύει το συναίσθημα, ενίοτε δε και αντιστρόφως? Για του λόγου το
αληθές ξέρω πολλούς ανθρώπους που σκέφτονται με την καρδιά και αισθάνονται με
το μυαλό...
Τελικά...Όχι! Μάλλον δεν μπορώ να τη βοηθήσω. Είναι γεγονός
ότι αδυνατώ να δώσω συμβουλές, εγώ, μια άβουλη, μια οντότητα με ασθενική
πρωτοβουλία σε σοβαρά ζητήματα! Πάντα φοβόμουνα τα ρίσκα. Πάντα έψαχνα να
πιαστώ από δεδομένα, αποδεδειγμένα στον χρόνο, στις δυσκολίες, στις αντοχές.
Πάντα έστηνα στον τοίχο το συναίσθημα να το πυροβολήσω, μα πάντα λάκιζα την
τελευταία στιγμή. Το άγνωστο με φόβιζε την ίδια στιγμή που με προκαλούσε, το
γνωστό με κούραζε την ίδια στιγμή που το αγαπούσα και το έσφιγγα, το έσφιγγα
βαθιά στην αγκαλιά μου, όπως το πεντάχρονο κοριτσάκι την μοναδική
πολυκαιρισμένη και με κουρέλια παλιά του, αλλά αγαπημένη κούκλα. Καλά με
κοροϊδεύει ο φίλος μου ο Κωστάκης: «Παλιοαιγόκερε! Γελάς να δείξεις ότι είσαι
δυνατός, αλλά θα πας στο σπίτι σου και μόλις κλείσεις την πόρτα πίσω σου θα
κλαις! Αλλά, περήφανος, θες πάντα να δείχνεις πως διοικείσαι από τη λογική!»
Με τι μούτρα, λοιπόν, εγώ να της δώσω συμβουλή? Το μόνο που
ξέρω είναι η σιγουριά που σου δίνουν ορισμένες επιλογές. Που ακόμη κι αν τις
επιλέξεις, ακόμη κι αν κάνεις λάθος, ίσως -λέω ΙΣΩΣ!- σε πληγώσουν λιγότερο. Γιατί
μάλλον αυτό είναι το ζητούμενο. Η μικρότερη πληγή. Για τον απλούστατο λόγο ότι:
«Τα χτυπήματα που πονάνε δεν είναι τα πιο δυνατά, αλλά τα
αναπάντεχα!»
