Τα Δίχτυα..

Για κάποιον λόγο τα περασμένα καλοκαίρια ξεθωριάζουνε στο χρόνο. Είναι λίγο σαν τα καραβάνια που χάνονται στον ορίζοντα της ερήμου που ενώνεται με τον ουρανό. Είναι σαν τα τεράστια αεροπλάνα που γίνονται σαν την πινέζα που καρφώνεται ανάμεσα στα σύννεφα και τον ήλιο. Για κάποιον λόγο η μνήμη είναι ολοζώντανη μέχρι που το καινούργιο γεγονός να επισκιάσει την ανάμνηση. Για κάποιον λόγο ο χρόνος, οι μήνες, οι μνήμες, οι μέρες πέρασαν πάλι γρήγορα. Για κάποιον λόγο πάλι λέμε «σαν να ΄ταν χθες!»...Για κάποιον λόγο... Για πολλούς λόγους... Για άπειρους λόγους, μετρήσιμους ή αμέτρητους...

Πάλι ο ήλιος θα στέκεται κρεμασμένος για πολλές ώρες. Πάλι θα κοιτάει περίεργος και θα παρακολουθεί τις καλοκαιρινές μας περιπέτειες, δουλειές, αγωνίες. Θα είναι μάρτυρας των αποδράσεών μας. Θα ζηλεύει τις δροσερές μας βουτιές κα θα μας χαϊδεύει μαζί με τα κύματα και την αλμύρα. Δε θα ‘χει δόντια το καλοκαίρι, δεν θα δαγκώνει, μα θα καίει. Θα τσουρουφλάει. Θα ψήνει. Θα παίζει κρυφτό με κανά σύννεφο, θα χώνεται ντροπαλός από πίσω του και θα το αφήνει να βάλει τα κλάματα στη θέα της αθλιότητας αυτού του μάταιου κόσμου. Θα το επιτρέπει να ξεπλένει πού και πού τα κουρασμένα του μάτια! Τα μάτια μάρτυρες! Τα μάτια θεατές! Όπως τα δικά μας μάτια. Που είδανε πολλά εδώ και έναν χρόνο.

Είδανε καινούργια μέρη και γνώρισαν καινούργιους ανθρώπους. Διάβασαν νέες οπτικές και διασταυρώθηκαν με άγνωστα βλέμματα. Πάνω σε ένα πλοίο, σε μια στάση λεωφορείου, δίπλα σε μια ομπρέλα παραλίας. Συγχρωτίστηκαν ανάμεσα στα βράχια ή πάνω από τα βότσαλα. Γνώρισαν περιπάτους σε αρχαία μέρη, εκεί που άνοιγαν το βήμα τους χιλιάδες χρόνια πριν δούλοι και σοφιστές. Βράχηκαν σε νερά όπου βουτήξαν ψάρια, δελφίνια, ίσως γοργόνες και σίγουρα δίχτυα.

Χα! Δίχτυα!

Και πιάστηκα στα δίχτυα τους και μπλέχτηκα μαζί τους.

Παγίδες είν’ τα κρόσσια τους. Και τα ‘σκισα και βγήκα.

Και κέρδισα. Και έχασα. Και γνώρισα ή διέγραψα.

 Κι έζησα τη στιγμή, έψαξα τη γιορτή,

 ένιωσα την αβεβαιότητα,

 αναζήτησα τη σταθερότητα.

Μα κάτι εγκέλαδοι σείσανε τον ρου μου,

έχασα την ισορροπία μου και βούτηξα στο κύμα.

 Έπιασα πάτο, σκιάχτηκα κι αντίκρισα τα ψάρια

σ’ έναν βυθό ανήσυχα να τρων τα λυσσακά τους!

Σαρκοφάγα! Σαρκοβόρα! Εν γένει πεινασμένα

Πάλεψα, κόντεψα να πνιγώ, μα βρήκα σωτηρία.

Σε μια σανίδα που ‘λαχε να κολυμπάει από δίπλα.

Μα σάπισε κι εκείνη αλίκτυπη σαν ήτανε

και επέτρεψε στα κύματα να με ξεβράσουν πάλι

Έρημες παραλίες με μάζεψαν στην άκρη.

Κοιτούσα τον ορίζοντα, δεν έβλεπα κανέναν.

Κάτι σκιές-φαντάσματα με κυνηγούσαν κι είπαν:

 «Η ζωή σου στέρησε και φέτος ανθρώπους που αγαπούσες και αγάπησες πολύ!

Γιατί η Ζωή δεν κάνει διακρίσεις.

Στερεί από όλους κι έτσι έκανε και μαζί μου.

Κι ο αδερφός της, ο Χρόνος μου άνοιξε τα χέρια του και μου ‘πε

πως είναι ο μόνος που θα μου δίνει μιαν αγκαλιά μεγάλη.

Με έσφιξε και άλλοτε μ’ έπνιξε από πολλή αγάπη!

Γιατί η αγάπη η πολλή μπορεί να πνίξει αντάμα,

αν έρχεται από άνθρωπο χωρίς τον νου περίσσιο...

Αν έρχεται από άνθρωπο που «θέλει το καλό σου»

Μα ποιος είναι αυτός που θα ορίσει το καλό μου?

Και ποιος ορίζει το καλό καλύτερα από μένα?

Και απέλυσα τους μέντορες που ορίζουν στη ζωή μου

γιατί το εγώ μου κέντρισε τα ενδιαφέροντά μου.

Τέτοια δίχτυα με μπλέξανε σε παραλογισμούς των άλλων

δίχως να σκέφτεται κανείς αν η ψυχή μου θέλει.

Τι είναι το «πρέπον»? Τι είναι το «σωστό»? Ποιο είναι το «σύνηθες»? Αυτό που κάνει ή θέλει ο κόσμος... Κι αν αναγνώστη θαρρείς πως σε αυτά τα δίχτυα βρέθηκα μπλεγμένη μονάχα εγώ, σε γελάσανε...

Δεν θα σου πω να τα σκίσεις μήτε να ανεχτείς να αγκαλιάζουν τις επιλογές σου. Θα σου πω απλά να μάθεις να παλεύεις! Με τα κύματα και με τα κρίματα. Που παίρνεις στο λαιμό σου ή που σου κρεμούν οι άλλοι σαν να ‘ναι κολιέ από μαργαριτάρι. Και η πιο μεγάλη παγίδα αυτή είναι: Να νομίζεις πως κάτι είναι κάτι άλλο από αυτό που είναι στην πραγματικότητα. Όταν βρεθεί άνθρωπος να ερμηνεύει αντικειμενικά και όχι κατά το δοκούν, τότε ή θα γίνει θεός ή θηρίο, γιατί το τίμημα θα είναι να ζει μόνος του, παραφράζοντας τον Σταγειρίτη. Τα δίχτυα δεν βουτούν μόνο σε θάλασσες. Μπορείς να τα βρεις και στο πεζοδρόμιο. Η ζωή μας είναι γεμάτη παγίδες. Του μυαλού, των άλλων, του κατεστημένου, της τρέλας που κουβαλάει ο διπλανός, του καλουπιού όπου θέλει να σε βάλει ακόμη κι εκείνος που σε αγαπάει. Ισορροπίες λεπτές από όπου πέφτεις πολλές φορές. Σήκω! Ζήτα και βοήθεια. Δεν είναι κακό. Αλλά μην εκπλαγείς, εάν κάποια στιγμή αυτός που σε έσωσε, σου ζητήσει τα ρέστα!

Καλό καλοκαίρι.

Μαζέψτε εμπειρίες έστω και στην αυλή του σπιτιού σας, βρέχοντας τα πόδια σας με το λάστιχο και όχι με το κύμα. Θα σας προτείνω τρία πράγματα:

1. ένα αγαπημένο καλοκαιρινό βιβλίο που και στη θάλασσα να μην πάτε θα νιώσετε διαβάζοντάς το την αλμύρα του παντού. Παλιό, αλλά αθάνατο: «Το γυμνό κορίτσι» του Νίκου Αθανασιάδη από τις εκδόσεις Δωρικός

2. ένα αγαπημένο τραγούδι από τη φίλη μου Ύρια Μίχου με στίχους γεμάτους έξυπνους συνειρμούς που παντρεύει πρόσωπα, τόπους, έργα τέχνης με έναν κοινό τόπο μεταξύ τους

3. διακοπές (ει ποτέ!) σε ένα από τα ομορφότερα νησιά της Ελλάδας που συγκεντρώνει τους πιο ετερόκλιτους σε αρχιτεκτονική οικισμούς μεταξύ τους, κι όμως, πατούνε στο ίδιο χώμα

Δεν πληρώθηκα για καμία διαφήμιση. Απλά στον χρόνο που πέρασε για διαφορετικούς λόγους αγάπησα ξεχωριστά το καθένα από τα τρία, μέχρι που η σύμπτωση τα ήθελε όλα να έχουν έναν κοινό παρονομαστή που κατάλαβα εκ των υστέρων ποιος ήταν: η Μυτιλήνη!

Καλές βουτιές και προσοχή στα Δίκτυα. Θυμηθείτε πως η θάλασσα κρύβει στα σπλάγχνα της πολλά! Εσείς θα διαλέξετε αν θέλετε να βλέπετε μόνο ναυάγια ή κοράλλια...

Ίσως τα ξαναπούμε κάποτε...

Το Like…εικονίζειν (action) εστί ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ  1^ο: «Διάγνωσις εστί...»

Επεισόδιο 1^ο: «Ο δάσκαλος»

Τους έδινε τα πάντα. Ό,τι είχε και ό,τι δεν του μάθανε. Σχεδίαζε μέσα από εγκυκλίους αλλά και κατά το δοκούν. Έκανε ένα μάθημα αλλιώτικο, διάφορο κι όχι αδιάφορο, συναρπαστικό. Για τον ίδιο αλλά και για τα παιδιά. Έξω από τις συνήθειες τις κλασικές, τους πίνακες, τα κονσερβοποιημένα βιβλία. Τους δίδασκε μέσα από την τέχνη τι είναι τέχνη, μέσα από το σκίτσο τι είναι αστείο και τι τραγικό, μέσα από το άλλο, το διαφορετικό, το ρηξικέλευθο για τη μέχρι τώρα κατάσταση, τι είναι νεωτερισμός στα δεδομένα και τι σεβασμός στα κεκτημένα. Στόχευε στο να κεντρίσει ενδιαφέροντα, να καταπλήξει τα πλήθη, να πάρει με το μέρος του μαθητές πολλούς, τους καλούς αλλά και τους κακούς. Επιστράτευε μεθόδους, πρότυπες, πρωτότυπες και μαθητοκεντρικές... οργάνωνε εκδρομές, έβγαζε λογύδρια διδακτικά, απέφευγε ωστόσο τη γλώσσα της αυθεντίας και γινόταν με τα μαθητούδια μαθητούδι... αλλά....

Επεισόδιο 2^ο: «Οι μαθητές»

Τον αγαπούσανε πολλοί και πολύ, δεν υπήρχε καμία αμφιβολία! Βλέπανε τη διαφορά. Τον αναγνώριζαν ως μια ριζοσπαστική στη ζωή τους παρουσία. Με ενέργεια, διαύγεια και όρεξη πέρα από τα όρια της λογικής (αν υπάρχει) του δημοσίου. Ωστόσο οι μαθητές είναι μαθητές, το σχολείο είναι σχολείο και ο δάσκαλος δεν παύει να είναι δάσκαλος κι όσο νεωτεριστής κι αν είναι, δεν αποτελούσε γι’ αυτούς παρά ένα «νεωτεριστή δάσκαλο». Αλλά δάσκαλο! Στην αρχή τον υποδέχονταν με ενθουσιασμό. Επιδοκίμαζαν όλες του τις κινήσεις. Άκουγαν με προσοχή τα λόγια του. Μετείχαν σε όλα του τα εγχειρήματα. Αργότερα όμως, όπως ήταν φυσικό, ξεσκαρτάρισαν τα χλωρά από τα ξερά. Πάνε κι οι νεωτερισμοί, πάνε και οι μοντέρνες μέθοδοι και τα σύγχρονα εποπτικά μέσα που θα κέντριζαν τα ενδιαφέροντα τους. Βρούβες! Άλλωστε...

Επεισόδιο 3^ο: «Τα γραπτά»

Εν αρχή ην ο λόγος. Εν συνεχεία η γραφή. Τα ιδεογράμματα, η σφηνοειδής, η ιερογλυφική, η φοινικική, η φωνητική, η ιστορική... Κι ύστερα ήρθανε τα sms και η ηλεκτρονική.... Τα φωνήεντα γίνανε περιττά, όπως και στη μυκηναϊκή. Τότε! Ο λόγος πρέπει να είναι οικονομικός, σύντομος, να στριμώχνεται σε ένα msg... Κόβουμε τα περιττά, όπως τότε! Αφαιρούμε τα φωνήεντα, συγκόπτουμε τις λέξεις, συντομογραφούμε τις φράσεις, όπως τότε! Το σύνθημά μας: «Επιστροφή στις ρίζες» Στέλνουμε  φατσούλες, πατάμε  like...like…like…. Άλλωστε τι τα θέλεις τα πολλά λόγια που είναι φτώχια; Το λακωνίζειν ή Like…εικονίζειν εστί φιλοσοφείν!

Επεισόδιο 4^ο: «Η εγκύκλιος»

Γιατί τα παιδιά να εκφράζουν γνώμη σήμερα? Είναι μπανάλ... Η άποψη δεν πουλάει. Οι αμνοί ακολουθούν, δεν παρακολουθούν:  ούτε τις εξελίξεις, ούτε την ιστορία, όπως γράφεται... έχουν φροντίσει άλλοι γι’ αυτήν. Και πού μαθαίνεται όλο αυτό? ...να είσαι δλδ σιωπηλός, να μη μιλάς, να μη διεκδικείς αυτό που σου ανήκει, να μη φέρνεις αντίρ-ρηση ούτε αντί-δραση? Μα, στις φωλιές της παιδείας...πού αλλού? Να ‘σαι σιωπηλός, άλαλος, άηχος..

Διδαδικτικοί στόχοι = μαθητές στόκοι: να συγχυστούν οι έννοιες, να παρανοήσουνε τους όρους και η σιωπή να μπερδευτεί με την άνευ όρων παράδοση, η ησυχία με τη μουγκαμάρα και τη χαζομάρα, η ηρεμία να δώσει τη θέση της στη βλακεία...

Ο δάσκαλος να λέει στο μαθητή: «Μη μιλάς. Μην εκφράζεσαι. Να είσαι ολιγομίλητος. Έτσι σε θέλουν εκεί έξω». Ασκήσεις ανάπτυξης, για τις εξαιρέσεις των μαθητών. Ασκήσεις κλειστού τύπου, κλειστού χώρου, περιορισμένου χρόνου για τη μάζα. Απάντα με ένα ΝΑΙ ή ΟΧΙ! Αντιστοίχισε! Πάτα Like.... Ποιος νοιάζεται για την εμπεριστατωμένη σου άποψη περί ρόλου των φιλοσόφων στον Πλάτωνα? Τα επιχειρήματα? Κάναμε την κηδεία τους εδώ και χρόνια. Η κοινωνία γυρίζει στις αρχέγονες καταβολές της. Όχι εκεί που «ο αγών λόγου» είχε γίνει πια το πιο δημοφιλές άθλημα αλλά εκεί όπου το μεγάλο ψάρι έτρωγε το μικρό. Έτσι γίνεται τώρα. Και είπαμε, μην το ξεχνάς: «Επιστροφή στις ρίζες». Όπως ο άνθρωπος των σπηλαίων. Το σπήλαιο της Αλταμίρας το θυμάσαι? Σχεδιάκια στους τοίχους του. Άναρθρος λόγος.  Επιστροφή στις ρίζες μας: ΟΥΓΚ!! Και οι σχολικές μήτρες το ξέρουν καλά πως τέτοιους πολίτες πρέπει να κυοφορούν: Λάκωνες. Όχι όμως ανυπότακτους Λεωνίδες αλλά υποτακτικούς αμνούς και μάλιστα εκουσίως. Όχι υπερήφανους για την ανδρεία τους αλλά απλούς αποδέκτες της δειλίας τους. Πάτα Like....

Επεισόδιο 5^ο: Κι ύστερα ήρθαν οι γλωσσολόγοι διδάσκοντας «Γλώσσα εστί...»

...τα επίπεδα λόγου που είναι πολλά, τα ύφη της γλώσσας που είναι περισσότερα, οι περιστάσεις επικοινωνίας που είναι πάμπολλες: δεν μας ενοχλούν οι νέοι με τον τρόπο που εκφράζονται, αρκεί να διαχωρίζουν τις περιστάσεις!

«Ερώτησις εστί...»

...τις διαχωρίζουν όμως? Για να  γνωρίζει κανείς τις περιστάσεις πρέπει να τις διδαχτεί. Για να τις διδαχτεί, πρέπει κάποιος να του τις διδάξει. Για να του τις διδάξει κάποιος, πρέπει αυτός ο κάποιος να τις γνωρίζει. Για να τις γνωρίζει αυτός ο κάποιος, κάποιος άλλος πρέπει να του τις έχει μάθει....κ.ό.κ. Κάπου υπάρχει κενό. Κάποτε έσπασε ένας κρίκος στην τροφική αλυσίδα της γνώσης. Κάποια γενιά φρόντισε να ταΐσει την επόμενη άγνοια και να την ποτίσει με το νερό της λήθης. Όμως άλλο λήθη κι άλλο ηλίθιος! Και φρόντισε  να την οδηγήσει μέσα από Υπουργεία Δια Βίου Μάθησης στη «δια βίου αμάθεια». Κάποιος, κάπου, κάποτε κάτι δεν έκανε σωστά και την πληρώνουν γενιές... και το αντεπιχείρημα βαφτίζει τον ξεπεσμό εξέλιξη, ανάγει την πτώση στον γκρεμό σε πρόοδο... έννοιες κουβάρια, έγνοιες κουφάρια!

ΚΕΦΑΛΑΙΟ  2^ο: Βιβλιοπωλείο «Γνώσις εστί...»

-Μήπως έχετε τις ποιητικές συλλογές του Ελύτη;

-Ρωτήστε τη νεαρή υπάλληλο στο βάθος. Είναι καινούργια, τώρα τελείωσε το σχολείο, θα σας βοηθήσει!

-Εσάς να ρωτήσω για τον Ελύτη;

-Πείτε μου! Σας ακούω!

- Έχετε τις ποιητικές συλλογές του Ελύτη; Θέλω το «Άξιον εστί»

-Ελύτη; (με απορία σαν να τον άκουγε για πρώτη φορά). Όχι, αλλά μπορούμε να το παραγγείλουμε. Μισό λεπτό να το γράψω...

(παίρνει χαρτί και μολύβι και ξεκινάει να σημειώνει)

-...Ελήτης είπατε;

-(με γουρλωμένα μάτια) ΜΜΜάλιστα

-και είπατε action….????

-εστί

-Action esti?

-(με πιο γουρλωμένα μάτια, η αντίδραση του πελάτη) Μμμμμ....Ναι! Όπως λένε «Δράση είναι...»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ  3^ο: Επίλογος  «Απόγνωσις εστί...»

-Για τον διδάσκαλο

...να αναρωτιέται αν η γνώση πουλιέται, χαρίζεται, καλλιεργείται, μεταλαμπαδεύεται, διδάσκεται, κατακτιέται, εμφυτεύεται!

...να καταστρώνει σχέδια μαθημάτων μέσα από σύγχρονες μεθόδους αλλά να αισθάνεται ότι έχει απέναντί του να αντιμετωπίσει σκουριασμένες διαθέσεις.

...να μετέρχεται όλα τα μέσα τα οποία δεν του χαρίζονται από τα δεδομένα που του επιτρέπουν να έχει, ξεπερνώντας τις προσωπικές του αντοχές

-Και για τον «άλλον» δάσκαλο....

....να αδυνατεί να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις του λόγω παρωχημένων γνώσεων, διαθέσεων, μέσων και κακών κινήτρων

...να αντιλαμβάνεται κάθε τόσο ότι διάλεξε «λάθος» επάγγελμα με  υπερβολικές απαιτήσεις αλλά να μην παραδέχεται ότι το κριτήριο επιλογής του ήταν το αραλίκι του Σαββ/κου, του καλοκαιριού και το χριστουγεννοπασχαλιάτικο το οποίο κατέστησε τώρα και καθημερινό!

-Για το μαθητή

...να αναρωτιέται και με τίποτε να μην μπορεί να κατανοήσει πού θα του χρησιμεύσουν όλες αυτές οι στείρες γνώσεις πέρα από τα διαγωνίσματα που γράφει στο σχολείο

...να προσπαθεί να μαντέψει τι «θα πέσει» στις πανελλήνιες, το μεγαλύτερο σκόπελο που εφηύρε ποτέ η Ελλάδα στα όνειρα και τους ορίζοντες ενός παιδιού

...να αποστηθίζει και να μισεί ταυτόχρονα αυτό που ευθύνεται για την ανώτερη πραγμάτωση της ανθρώπινης φύσης του, την παιδεία

-Και για τον «άλλον» μαθητή

...να αντιλαμβάνεται πως η πνευματική εργασία είναι κάτι που δικαιούνται να κάνουν όλοι αλλά δεν είναι κάτι για το οποίο είναι εκ φύσεως προορισμένοι όλοι

...να πέφτει σε κατάθλιψη όταν τον περιγελούν οι λοιποί θεωρώντας τον ντουβάρι, γιατί μόνο τον Αντίλαλο μπορεί να παριστάνει μέσα στην τάξη

...να ψάχνει εναλλακτικές στην εκπαίδευσή του για στροφή σε χειρονακτικά επαγγέλματα, σ’ εκείνα όπου η δουλειά καθιστά τον εργαζόμενο Άνακτα των Χειρών, αλλά να αντιμετωπίζει το ρατσισμό της κοινωνίας του που τον θέλει μοναχά γραβατοφορεμένο στέλεχος επιχειρήσεων και της παιδείας του που δεν του δίνει ευκαιρία για τεχνική εκπαίδευση

...να ΜΗΝ ΕΚΤΙΜΑΕΙ καθόλου τις απεγνωσμένες προσπάθειες του δασκάλου να του κεντρίσει το ενδιαφέρον του επιστρατεύοντας όποιο μέσο, ακόμη και το πιο μοντέρνο, κι αυτό γιατί κανείς δεν το δίδαξε τι σημαίνει «ΕΚΤΙΜΑΩ», κανείς δεν του έμαθε τι σημαίνει «ΣΕΒΟΜΑΙ ΤΟ ΔΑΣΚΑΛΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ»

...να ζητάει ο δάσκαλος τη γνώμη του ποντάροντας στην καλλιέργεια της δημοκρατίας κι αυτός απλά να πατάει Like…like…like!!!

-Όλο το παραπάνω Παιδεία εστί...

-No, thank you. I don’t like…