Βιβλιολαγνεία!

Τελικά είναι αρρώστια! Πες μου εσύ πώς εξηγείται να χωράνε δίπλα-δίπλα η Δημουλά με τον Goscinny. Κι όμως! Έβαλα στην ίδια σακούλα τις περιπέτειες του Μικρού Νικόλα του αγαπημένου μου συγγραφέα και τον Φιλοπαίγμονα Μύθο της ακόμα πιο  αγαπημένης μου ποιήτριας. Και στρίμωξα σε μιαν άλλη το «Γλώσσα και μαθηματικά μοντέλα» με τους «Εραστές της γραφής»! Δείκτης του πλουραλισμού της γνώσης ή ασχετοσύνη της άγνοιάς μου?

 Όπως και να ‘χει έφυγα χαρούμενη για άλλη μια φορά που η εμαυτής μεγαλειότης είχε την τιμή να παρελάσει δίπλα σε σπουδαίες προσωπικότητες, να αντικρίσει βλέμματα ακαδημαϊκών που μόνο από την τηλεόραση τα έβλεπε ή από τη βιβλιογραφία τα γνώριζε, να χαϊδέψει τις σελίδες βιβλίων που άγγιξαν δάχτυλα που με τρόπο αξιοζήλευτο  μετατρέπουν  λευκές σελίδες σε έργα τέχνης και να ακούσει λέξεις να διαμείβονται ανάμεσα σε ανθρώπους του πνεύματος των οποίων μέχρι τώρα απλά διάβαζε τα γραπτά τους.

        Παρήγορη η πνευματική κίνηση και η κινητικότητα της πόλης. Όταν την κοινωνάς, δε λησμονάς πως εκτός από χώρα του οινοπνεύματος είμαστε και του πνεύματος. Εκτός από τη στατική διασκέδαση του καναπέ αγκαζέ με το τηλεκοντρόλ, υπάρχει και η κινητική: το σουλάτσο ανάμεσα σε πάγκους με βιβλία. Ένα άλλο παζάρι αυτή τη φορά με φθηνό επίσης ή ακριβό προϊόν. Με ελαφρύ ή βαρύ περιεχόμενο. Με καταληπτή και εύπεπτη γραφή ή με τεχνικές για απαιτητικούς αναγνώστες. Για πελάτες που αναγιγνώσκουν πια σε δεύτερο και τρίτο επίπεδο, με υπόβαθρο ιστορικό, κοινωνικό, τέλος πάντων γνωστικό.

        Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου είναι μια  γιορτή! Για μικρούς και μεγάλους. Κι εγώ, σαν άλλος Μάρτης, δε θα μπορούσα να λείψω απ’ τη Σαρακοστή. Πανηγύρι κανονικό! Γιορτάζει η γνώση, η γνωριμία με τους σοφούς αυτού του κόσμου. Εξαίρεται η ανάγνωση. Κηδεύεται η άγνοια. Ανασταίνεται ο Μύθος, ο Λόγος και η Ιδέα.  Σου δίνεται η ευκαιρία να αφουγκραστείς προσωπικότητες που γράψαν και που γράφουν ιστορία με το δικό τους τρόπο μέσα από τις δικές τους πορείες.

Και βλέπεις το προϊόν απλωμένο στη βιτρίνα σε μορφή illustration ή ματ, φρεσκοκομμένα φύλλα που μυρίζουν τυπογραφείο και νωπή μελάνη. Κι αναρωτιέσαι ποια παραγωγή το οδήγησε σε αυτήν την κατανάλωση. Δύσκολη η γραφή. Σχολείο για τον συγγραφέα. Ιεροτελεστία κανονική. Άνθρωποι που θυσίασαν ζωές, εφήμερες απολαύσεις και ενέσκηψαν πάνω από την επιστήμη και την τέχνη τους και δημιούργησαν γραφές. Κόποι ζωής. Τεχνικές, τεχνάσματα και τέχνες συνθέτουν συνταγές για απαιτητικά κεφάλια. Άνθρωποι κλεισμένοι μέσα σε τέσσερις τοίχους, παρέα με εξώφυλλα, βιβλία, γνήσια ή φωτοτυπημένα, με πένες, μολύβια, γομολάστιχες και υπολογιστές. Κατοικούν σε γραφεία, κοιμούνται σε καρέκλες, ταξιδεύουν σε βιβλιοθήκες και στο χρόνο με όχημα τα συγγράμματα προπατόρων και πυξίδα τις απαιτήσεις της έρευνας. Υπογραμμίζουν το ωφέλιμο, τσεκάρουν το πραγματικό, γράφουν, σβήνουν, ξαναγράφουν, ξανασβήνουν, διασταυρώνουν, επιβεβαιώνουν, διαψεύδουν, επισφραγίζουν, υπογράφουν. Κι όλα αυτά μέσα στα εργαστήρια της γνώσης. Και ενίοτε σε στιγμές απόγνωσης, όταν δεν είσαι σίγουρος αν αυτό που λες είναι πρωτοποριακό ή αν το ‘χει πει και κάποιος άλλος που όμως δεν είναι λογοκλοπή αλλά επιβεβαίωση των λεγομένων και των «πιστεύω»  σου.

        Διαβάζεις και δεν είναι ποτέ αρκετή η ύλη σου. Πάντα θα θεωρείσαι μετεξεταστέος. Κάποιος σε κάποια άλλη γωνιά του πλανήτη μπορεί πριν χρόνια ή πριν ώρες να σε πρόλαβε. Να είπε το ίδιο  με σένα ή το αντίθετο από σένα. Και να το απέδειξε. Κι εκεί που έχεις τελειώσει και νομίζεις πως τα κατάφερες, έρχεται ο επόπτης και σου λέει: «Λυπάμαι, αλλά δεν έχετε λάβει υπόψη δύο ακόμα πολύ σημαντικούς επιστήμονες στη διατριβή σας, τον Χ και τον Ψ!». Συμφορά!!! Μπάλωσέ τα τώρα. Βάλ’ τους κάπου που να φαίνονται αλλά με το μικρότερο δυνατό χρονικό και εργασιακό κόστος. «Όόόχι! Αυτό δεν είναι επιστήμη» υπαγορεύει στις τύψεις σου η συνείδηση. Φτουουου!!!!...

        Και κάπως έτσι παράγονται μερικά από τα επιστημονικά βιβλία. Τα πιο ελαφρολαϊκά έχουν άλλους κόπους, άλλες έγνοιες κατά τη γέννα τους. Και οι πάγκοι γεμίζουν. Οι βόλτες αρχίζουν. Το μάτι χορταίνει και η τσάντα βαραίνει. Από την παραγωγή στην κατανάλωση λοιπόν.  

Κι όμως, κάποιοι άνθρωποι φρόντισαν να με γεμίσουν με ερωτηματικά όλα αυτά τα χρόνια. Γιατί δε σεβόμαστε αυτά τα θεσμικά μέσα, τα λίγα εναπομείναντα σε τούτη εδώ την κοινωνία και τα καίμε πανηγυρικά? Γιατί αυτές τις πνευματικές κινήσεις δεν τις ακολουθεί η μάζα αλλά οι λίγοι? Μήπως γιατί, αν τις ακολουθούσε, δε θα ‘ταν πια μάζα? Και γιατί αυτοί οι πνευματικοί άνθρωποι δεν έχουν παρά μιαν άηχη φωνή, χωρίς decibel, και ακούγονται μόνο σε εκείνους που διαβάζουν? Ή που θέλουν ή που ξέρουν να ακούν... 

Ε? Γιατί?

       

Βιβλιο-δίκη!!

        Χθες έδωσα ραντεβού με την αποθήκη μου! Της υποσχέθηκα εδώ και καιρό να την αποκαθαρίσω από οτιδήποτε τη βαραίνει, από κάθε άχρηστο πράγμα για την ξαλαφρώσω. Θα με ρωτήσεις: για ποιο λόγο να γίνει αυτό? αφού οι αποθήκες γι’ αυτό υπάρχουν: για να μαζεύουν τα ασυμμάζευτα, για να βγάζουν από τη δύσκολη θέση οποιαδήποτε clean-freak  νοικοκυρά που διασπείρει τον πανικό, όταν τακτοποιεί το κυρίως σπίτι και για να συγκεντρώνει οτιδήποτε διαφορετικό και ετερόκλιτο που ενώ πρέπει να το πετάξεις, δε θέλεις, που ενώ σου είναι άχρηστο εν συνόλω, ευελπιστείς ότι ένα μέρος μπορεί να σου χρησιμεύσει ως ανταλλακτικό (κά-ποτέ και ενδεχομένως). Προορίζονται επίσης για να προστατεύουν όσα θα ξαναχρειαστείς ίσως το επόμενο καλοκαίρι ή τον επόμενο χειμώνα (ασχέτως αν θα αγοράσεις ένα από τα ίδια άμα τη ενάρξει της νέας σεζόν, αποθέτοντας στην άκρη του μυαλού σου τι έχεις και τι όχι στην αποθήκη από πέρσι, τι πραγματικά χρειάζεσαι… Κάπως έτσι γεμίζουμε άχρηστα πράγματα)  

Εγώ πάλι, θα διαφωνήσω! Δεν είναι κρίμα κι άδικο, παράξενο μεγάλο, αυτό το μικρό, το πιο μικρό σημείο του σπιτιού, το πιο αδικημένο (ένα ανήλιαγο υπό της  γης ντάμι), το πιο άσχημο (άβαφο), το πιο βρόμικο (λιγότερο ξεσκονισμένο και σκουπισμένο) να συγκεντρώνει ό,τι πιο σπουδαίο, ό,τι πιο δυνατό για τη μνήμη, τον πιο δυνατό κρίκο που σε συνδέει με το παρελθόν? και μη μου πεις ότι εσύ στην αποθήκη σου δεν έχεις τίποτα από αυτά που σε ταξιδεύουν πίσω στο χρόνο, έστω στο περασμένο καλοκαίρι, ή στον περασμένο χειμώνα! Δεν θα το πιστέψω και συν τοις άλλοις θα σε πω και αχάριστο: Για ρώτα το ψυγείο θαλάσσης που έχεις στο κάτω ράφι: «πόσα μπουκάλια παγωμένο νερό και πόσες κρύες μπύρες σού εξασφάλισε το καλοκαίρι στην παραλία, όταν ψηνόσουνα σαν αστακός παίζοντας ρακέτες παρά θίν’ αλός?» Δώσε το λόγο στα χαλιά να σου μαρτυρήσουν: «πόσα ζευγάρια παπούτσια φίλων σου φιλοξένησαν στο πέρασμά τους από το ακριβό σου σαλόνι το χειμώνα για να παίξετε μπιρίμπα?». Ρώτα επίσης τα χιονολάστιχα: «πόσες φορές σε γλίτωσαν από εκτροχιασμό όταν εξέδραμες στα όρη παραμονές Πρωτοχρονιάς  αναζητώντας στα σαλέ των χιονοδρομικών τη ρομαντζάδα που σου στερεί το σπίτι της ρουτίνας?» Αμ το βαλιτσάκι με τα εργαλεία?: «λίγες φορές σε γλίτωσε από το ξεχείλισμα της βρύσης στο μπάνιο ή το ξηλωμένο καρφάκι στην άκρη της ντουλάπας?». Μη μου απαντήσεις δε χρειάζεται. Ξέρω!

Όλα αυτά πάντως στη δική μου αποθήκη έχουν «πρώτη μούρη»: από σεβασμό, από ακαταστασία, δεν ξέρω κι ούτε θέλω να μάθω! Και σαν δε μου ‘φταναν όλα τούτα έχω και τα βιβλία… Αυτά θέλουν μια αποθήκη από μόνα τους! Τόσα βιβλία! Για να μην πω είναι μια αποθήκη από μόνα τους!  Αποθηκεύουν γνώσεις, πληροφορία, τη σχολική μου ζωή, τη ζωή μου ολόκληρη, αποθηκεύουν την ευθύνη για αυτό που έγινα, τις αιτίες για όσα έκανα, τις αφορμές για όσα καταπιάστηκα! Μάλιστα! Μια αποθήκη μέσα σε μια άλλη αποθήκη! Η λογική της Ρώσικης Μπάμπουσκας, γνωστή και ως Εγκιβωτισμός!

Και τώρα τι κάνουμε? Τι να καθαρίσω από τα βιβλία, μου λες? Τώρα αισθάνομαι να μου ταιριάζει όσο τίποτε άλλο ο τίτλος του παιδικού bestseller της Άλκης Ζέη «Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της»! Όνομα και πράμα! Από πού να αρχίσω? Βιβλία όλων των τάξεων μαζί: Α’ δημοτικού, Β’ λυκείου, Γ’ γυμνασίου. Τέτοια συμφιλίωση γνώσεων, τόσο ανατρεπτική «σειρά» (λέμε τώρα!) γνώσεων, θα ζήλευε οποιαδήποτε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση! Το να συγχωνεύονται βιβλία πάνω σε ένα τραπέζι, βιβλία γραμμένα το ’74 και το ’84 ή το ‘94 που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές πολιτικές επιλογές, νομίζω πως ούτε η οικουμενική κυβέρνηση το ’89 δεν είχε καταφέρει. Αμ το άλλο? Να βρίσκεται ο Όμηρος πλάτη με πλάτη με το Σοφοκλή! Η τέλεια αναίρεση του χρόνου! Αν το ήξερε αυτό ο τελευταίος ,  χαρές που θα έκανε!!

Ανοίγω τον Όμηρο. Σταθερότατος στις απαιτήσεις και στα «θέλω» του 29 αιώνες μετά: εξακολουθεί κι εκλιπαρεί τη Μούσα του να τον εμπνεύσει! Βρε να μην είμεθα αι γυναίκες σαν κι αυτόν, που άλλο θέλουμε, άλλο λέμε ότι θέλουμε και άλλο διεκδικούμε? Απαπάάά! Λες να μη με δίδαξε τίποτε ο Όμηρος με αυτή του τη σταθερότητα (29 αιώνες λέμε) στις  διεκδικήσεις του? Δηλαδή η Α’ γυμνασίου «πέρασε από δίπλα μου και δεν ακούμπησε» που λένε! Ντροπή! Προτίμησα να υπερισχύσει επάνω μου η γυναικεία μου φύση? «Καλύτερα» μονολογώ και ομολογώ. Με φαντάζεσθε Όμηρο? Τώρα τουλάχιστον είμαι γυναίκα. Είμαι και «όμηρος» βέβαια αλλά άλλων πραγμάτων: των «θέλω» και των «δεν θέλω» μου… Τέλος πάντων! Ανοίγω και τον Σοφοκλή που είναι δίπλα-δίπλα στον  Όμηρο σαν μαθητούδια που μοιράζονται το ίδιο θρανίο κι ας έχουν μια διαφορά ηλικίας τουλάχιστον 300 χρόνια!  Άλλος και τούτος! «Οὔτοι συνέχθειν, ἀλλὰ συμφιλεῖν ἔφυν» (γεννήθηκα για να αγαπώ και όχι για να μισώ) μας λέει εκ στόματος Αντιγόνης! Κοίτα να δεις πώς γίνονται διάσημοι οι άνθρωποι! Της έβαλε δυο κουβέντες στο στόμα της ο Σοφοκλής κι αυτή καμαρώνει στην αιωνιότητα ως  άλλη DIVA καλλιστείων αναλόγου βεληνεκούς με αυτές του PLAYBOY. Σιγά κοπέλα μου! Ξεπέζευε τον κάλαμον! Τι να πουν τα κάλλη σου που τα πήρε ο άνεμος με την πάροδο του χρόνου? Σήμερα αν δεν είσαι αναλογιών Barbie, τουτέστιν 90 – 60 – 90, δεν πας μπροστά! Τραγούδα εσύ «γεννήθηκα για να αγαπώ». Βλέπεις να σε ακολούθησε η ανθρωπότητα? Μήπως φαντάζεις λίγο γραφική? Θα μου πεις, δουλειά σου είναι αυτή, να αναβιώνεις κάθε χρόνο στην Επίδαυρο ή στο Λυκαβητό  και να μας θυμίζεις «περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα κλαις» και συ και το κοινό σου υποσχόμενη κάθαρση!  Και πώς να σε πείσω τώρα εγώ ότι 2.500 χρόνια μετά, τόσα πανεπιστημιακά εργαστήρια και άλλα τόσα ακαδημαϊκά εργοτάξια δεν έχουν απαντήσει στο αν ο κόσμος πάει μπροστά με το «συμφιλειν» ή με το «συνέχθειν». Οι πόλεμοι δε, μάλλον το δεύτερο αποδεικνύουν. Αρκετά και μαζί σου. Δε βγάζω άκρη! Κάθισε στην άκρη, σε παρακαλώ, να πιάσω τίποτε άλλο.! Μμμμμ! Τώρα μάλιστα! Η Φυσική της Α’ λυκείου πήρε μαζί με την Αστρονομία της Β’ λυκείου τα Θρησκευτικά της Γ’ Δημοτικού και τα έκαναν σάντουϊτς! Η απόλυτη ασυμφωνία χαρακτήρων! Αυτές οι επιστήμες είναι διαζευγμένες εν τη γενέσει τους. Εγώ πώς τα κατάφερα να τις παντρέψω δεν ξέρω! Ούτε η Βασιλειάδου στο ελληνικό σινεμά δεν κατάφερνε τέτοια προξενιά! Ας γελάσω! Η θεωρία του bing bang αγκαζέ με τη Γένεση της Π.Δ. Τελικά είπεν ο Θεός «Γενηθήτω φως» και εκείνο υπάκουσε και «εγένετο» ή έγινε μία μεγάλη έκρηξη κάπου, κάπως, κάποτε? Ποιος Θεός? Πιο δίπλα ο Σεφέρης στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας αναρωτιέται ακόμα «τι ‘ναι Θεός, τι μη Θεός και τι τ’ αναμεσό του». Εδώ δεν ξέρει ο Νομπελίστας,  εγώ η αδαής θα απαντήσω σε τέτοιο ερώτημα? το μόνο που μπορώ να σκεφτώ είναι ότι και τα Θρησκευτικά και η Αστρονομία το ίδιο πράγμα λένε αλλά με άλλα λόγια. Ήτοι, το «και εγένετο φως» είναι ταυτόσημο του «bing bang»! Άσε και το άλλο. Έναν χρόνο τον φάγαμε στη Β’ γυμνασίου για τον Τρωικό πόλεμο για να ‘ρθει να μας πει πάλι ο ίδιος Νομπελίστας στην Α’ Λυκείου πως πόλεμος για την Ωραία Ελένη δεν έγινε ποτέ! Παρά μόνο «για ένα πουκάμισο αδειανό». Ωχούούού! Τα παρατάω δεν μπορώ!

Τι ισχύει και τι δεν ισχύει! Εγώ να βάλω μια τάξη ήρθα εδώ. Λες να είναι ματαιοδοξία να συμμαζέψω τα ασυμμάζευτα της επιστήμης? Μάλλον. Θα αρκεστώ στο συμμάζεμα των αναμνήσεών μου! Θα κρατήσω τα βιβλία μου και δε θα πετάξω τίποτε! Πετάς ποτέ φωτογραφίες από το παρελθόν? Μπορεί και να πετάς! Κακώς! Γιατί να μην έχω κι εγώ τη Μαρία Θηρεσία με μουστάκια δλδ όπως η Βουγιουκλάκη? Τι είχε εκείνη παραπάνω από μένα? Εγώ έχω κι άλλα! Λουλουδάκια και καλλιγραφίες στα εξώφυλλα, τηλέφωνα (σταθερά) συμμαθητών μου στην πρώτη σελίδα των βιβλίων (γιατί τότε δεν  είχαμε κινητά), μεγάλες μουτζούρες στα τετράδια ασκήσεων όταν έκανα λάθη, κάτι Χ περίοπτα σε σελίδες που δεν είχαμε στη διδακτέα ύλη των παν-τρελαδικών εξετάσεων και σκέψεις, σκέψεις, σκέψεις επάνω στο μάθημα της Χημείας που το κατάντησα ένα ακόμα προσωπικό ημερολόγιο… Όπως καταλαβαίνετε τη Λάτρευα τη Χημεία!! Μέχρι και λίστα για ψώνια   βρήκα στο «ΚΕΦΑΛΑΙΟ-ΑΓΚΑΘΙ» στο βιβλίο της ιστορίας, την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, πάνω από το όνομα του Μέτερνιχ που ποτέ δε χώνεψα. Το τι θα αγόραζα από το super-market είχε μεγαλύτερη σημασία για μένα από τις βλέψεις του Αυστριακού Καγκελάριου! Από τότε το είχα πάρει απόφαση πως οι Γερμανόφωνοι Καγκελάριοι θα κάνουν κουμάντο μια ζωή στον τόπο μας και δεν έδειχνα το ίδιο δέος για τα επιτεύγματα τους,  όπως έκανε ο καθηγητής μου της ιστορίας!

Η ώρα πέρασε. Ξεχάστηκα! Πάλι όπως να ‘ναι τα έβαλα τα βιβλία! αν με  έβλεπε από καμιά μεριά η καθηγήτρια της Οικιακής Οικονομίας, θα έλεγε: "Κρίμα που σου έβαζα και 20άρια με τέτοια αταξία! " Εγώ φταίω? Εδώ ερίζουν επιστήμες, αντιμάχονται, αναιρεί η μία την άλλη ή η ίδια τον εαυτό της μετά από χρόνια και θα κατηγορηθώ εγώ για τις αντιδικίες τους? Τι μας λες! Που κατέβηκα να συμμαζέψω την «αποθηκευμένη» μου παλαιά βιβλιοθήκη και η όλη φάση κατέληξε σε μια βιβλιο-δίκη. Ή βιβλιο-φρίκη? Δεν ξέρω! Φρίκαρα!